गणेश विसर्जन विशेष: बाप्पाला विसर्जनावेळी ‘शिदोरी’ का बांधून देतात? जाणून घ्या धार्मिक महत्त्व आणि परंपरा

गणेशोत्सवात लाडक्या बाप्पाला निरोप देण्याचा क्षण भाविकांसाठी अत्यंत भावूक असतो. विसर्जनाच्या वेळी अनेक घरांमध्ये बाप्पासाठी शिदोरी’बांधून देण्याची पूर्वापार चालत आलेली परंपरा जपली जाते.

बाप्पाला शिदोरी का बांधून देतात?
पूर्वीच्या काळी लांबच्या प्रवासाला निघणाऱ्या व्यक्तीला वाटेत खाण्यासाठी घरून अन्नाची शिदोरी बांधून दिली जात असे.

कैलासाकडे परतीचा प्रवास:

भाविकांच्या श्रद्धेनुसार, विसर्जनानंतर गणपती बाप्पा आपल्या घरी म्हणजे कैलास पर्वताकडे परत जातात. बाप्पा प्रवासाला निघाले आहेत, या भावनेतून आणि आपुलकीपोटी त्यांच्यासोबत खाण्यासाठी ही शिदोरी दिली जाते.
ही प्रथा कोणत्याही ताठर धार्मिक सिद्धांतावर आधारित नसून, बाप्पाला आपल्या कुटुंबातील लाडका पाहुणा मानून त्याच्याबद्दलचे प्रेम आणि कृतज्ञता व्यक्त करण्याचे हे प्रतीक आहे.

शिदोरीत नक्की काय ठेवले जाते?

शिदोरीमध्ये नक्की कोणते पदार्थ असावेत, यासाठी कोणताही कडक नियम नाही. वेगवेगळ्या भागांतील पद्धतींनुसार यामध्ये प्रामुख्याने:

• दहीभात किंवा दहीपोहे
• गूळ-खोबरे
• लाडू
• पोहे, लाह्या किंवा इतर घरगुती सुके पदार्थ बांधून दिले जातात.

शिदोरी देणे बंधनकारक आहे का?

नाही, गणपती विसर्जनावेळी शिदोरी देणे हा सर्वत्र अनिवार्य असलेला धार्मिक नियम नाही. ही निव्वळ कौटुंबिक आणि स्थानिक लोकपरंपरेतून आलेली प्रथा आहे. बऱ्याच ठिकाणी केवळ नियमित उत्तरपूजा, आरती आणि नैवेद्य दाखवूनही विसर्जन केले जाते.

थोडक्यात बाप्पाची शिदोरी ही केवळ अन्नाची पोटली नसून, ‘बाप्पाचा परतीचा प्रवास सुखाचा व्हावा आणि पुढच्या वर्षी त्यांनी लवकर यावे’, या भक्तांच्या निर्मळ भावनेची ती एक सुंदर अभिव्यक्ती आहे.