मुंबईचा गणेशोत्सव आणि सुरक्षिततेचे तीनतेरा: लालबाग-परळमधील अलोट गर्दी अन यंत्रणांच्या ढिसाळ कारभारावर गंभीर प्रश्नचिन्ह!

मुंबईः बाप्पाच्या आगमनाने संपूर्ण महाराष्ट्र भक्तीच्या महासारात बुडाला आहे. मुंबईचं हृदय असलेल्या लालबाग, परळ आणि काळाचौकी परिसरात तर गणेशोत्सवाचा उत्साह नुसता ओसंडून वाहत आहे. ‘लालबागचा राजा’, ‘चिंचपोकळीचा चिंतामणी’, ‘मुंबईचा राजा’ अशा दिग्गज गणपतींच्या दर्शनासाठी अथांग जनसागर लोटला आहे. मात्र, हाच उत्सवाचा उत्साह आता लाखो भाविकांच्या जिवावर बेततोय का? असा संतप्त सवाल उपस्थित होत आहे. गर्दीच्या व्यवस्थापनाचा अभाव आणि यंत्रणांचा ढिसाळ कारभार यामुळे बाप्पाच्या दरबारात घडणाऱ्या दुर्दैवी घटनांनी संपूर्ण व्यवस्थेची लक्तरे वेशीवर टांगली आहेत.

भाविकांच्या सुरक्षेचा बळी?

काळाचौकी येथील महागणपती मंडळाच्या प्रवेशद्वाराजवळच घडलेली दुर्घटना ही केवळ ‘अपघात’ नसून यंत्रणांच्या अक्षम्य दुर्लक्षतेचा परिपाक आहे. धोकादायक पद्धतीने उघड्यावर पडलेल्या विद्युत वायरच्या संपर्कात आल्यामुळे अवघ्या आठ वर्षांच्या चिमुकलीसह (रागिणी यादव) दोघांचा tragically जीव गेला. दुसरीकडे, ‘लालबागचा राजा’च्या दर्शनासाठी तासन्‌तास रांगेत उभे असलेल्या २५ वर्षीय तरुण जयदीप नेमाडे याला हृदयविकाराचा झटका आला आणि त्यात त्याचा प्राण गेला.

प्रश्न हा पडतो की, लाखो भाविक जिथे पाय ठेवण्यासाठी धडपडतात, त्या अत्यंत संवेदनशील आणि गर्दीच्या परिसरात सुरक्षेची कसलीही खबरदारी का घेतली जात नाही? प्रवेशद्वाराजवळच जीवघेणी विद्युत वाहिनी उघडी कशी राहू शकते? याला जबाबदार कोण?

अतिक्रमण आणि अनियंत्रित गर्दीचे साम्राज्य

लालबाग-परळ परिसर म्हणजे आधीच अरुंद रस्ते आणि गल्लीबोळांची घनदाट वस्ती. यात भर म्हणून विविध नामांकित कंपन्यांच्या स्टॉलधारकांनी आणि व्यावसायिकांनी केलेली बेसुमार अतिक्रमणे रस्त्यांवर अक्षरशः विळखा घालून बसली आहेत. चालण्यासाठी साधी जागा उरलेली नाही, अशा स्थितीत चेंगराचेंगरीची भीती कायम असते.

एका बाजूला मंडळ आणि भाविकांचा दाट उत्साह, तर दुसऱ्या बाजूला प्रशासकीय यंत्रणांची उदासीनता यामुळे सामान्य नागरिकांचे जीवन धोक्यात आले आहे. स्टॉल चालकावर गुन्हा दाखल करून किंवा तात्पुरती पोलिस कुमक वाढवून प्रशासन आपली पाठ थोपटून घेत आहे, पण यावर कायमस्वरूपी आणि कठोर उपाययोजना कधी होणार?

दर्शनासाठी लोटलेला जनसागर आणि यंत्रणांची परीक्षा

गणेशोत्सवाचे दिवस जसजसे पुढे सरकत आहेत, तसतशी सार्वजनिक मंडळांच्या गणपतींच्या दर्शनासाठी होणारी गर्दी उच्चांक गाठत आहे. एकाच परिघात ‘चिंतामणी’, ‘लालबागचा राजा’, ‘मुंबईचा राजा’, ‘परळचा राजा’ यांसारखी मानाची आणि मोठी मंडळं असल्यामुळे भाविकांचा ओघ अथांग आहे. दिवस असो वा रात्र, अहोरात्र चालणाऱ्या या गर्दीला नियंत्रित करण्याचे मोठे आव्हान पोलीस आणि सुरक्षा यंत्रणांसमोर आहे.

परंतु, हे आव्हान पेलताना केवळ “रांगेतून जा” असे सांगून प्रशासन आपली जबाबदारी झटकू शकत नाही. गणेशोत्सव हा श्रद्धेचा विषय आहे, तो चक्क ‘जीवघेणा प्रवास’ बनू नये, याची ताईत घेण्याची जबाबदारी ही शासन, प्रशासन आणि सर्व गणेश मंडळांची संयुक्तपणे आहे.

जोपर्यंत सुरक्षेच्या नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्यांवर कठोर कारवाई होत नाही आणि गर्दीचे व स्टॉलच्या अतिक्रमणाचे काटेकोर नियोजन होत नाही, तोपर्यंत बाप्पाच्या चरणी लीन होणाऱ्या भक्तांच्या सुरक्षेचा प्रश्न असाच ऐरणीवर राहणार यात शंका नाही!