गणेश विसर्जनावेळी मुंबईकरांना ‘ब्लू बॉटल जेलीफिश’चा धोका; काय आहे इशारा आणि तज्ज्ञांचा सल्ला?
मुंबई: गणेशोत्सवाच्या विसर्जन मिरवणुकांदरम्यान मुंबईतील चौपाट्यांवर लाखो भाविकांची गर्दी होते. मात्र, अरबी समुद्रात आणि मुंबईच्या प्रमुख समुद्रकिनाऱ्यांवर ‘ब्लू बॉटल’ (Blue Bottle Jellyfish) तसेच ‘स्टिंग रे’ माशांचा वावर मोठ्या प्रमाणात आढळत असल्याने भाविकांच्या सुरक्षेचा प्रश्न ऐरणीवर आला आहे. गणेश विसर्जनासाठी समुद्राच्या पाण्यात उतरताना भाविकांनी विशेष काळजी घ्यावी, असा इशारा महापालिका प्रशासन (BMC) आणि सागरी जीव अभ्यासकांनी दिला आहे.
काय आहे ‘ब्लू बॉटल’ जेलीफिश?
दिसण्यात आकर्षक, पण विषारी: पारदर्शक निळसर फुग्यासारखा दिसणारा हा सागरी जीव वरून जितका आकर्षक दिसतो, तितकाच तो धोकादायक असतो. याच्या लांब धाग्यांसारख्या तंतूंमध्ये (Tentacles) विषारी पेशी असतात.
पाण्यात उतरताच दंश: पावसाळा संपताना आणि समुद्राच्या लाटांच्या प्रवाहामुळे हे जेलीफिश मोठ्या संख्येने गिरगाव, दादर, जुहू आणि मार्वे चौपाटीसारख्या किनाऱ्यांवर वाहून येतात. विसर्जनासाठी पाण्यात उतरलेल्या भाविकांच्या पायाला किंवा अंगाला यांचा स्पर्श झाल्यास ते तत्काळ तीव्र दंश करतात.
दंश झाल्यास काय त्रास होतो?
- शरीरावर असह्य जळजळ, आग आणि तीव्र वेदना होतात.
- त्वचेवर लाल चट्टे किंवा सूज येते.
- काहींना चक्कर येणे, श्वास घेण्यास त्रास होणे किंवा उलट्या होण्यासारखे ॲलर्जीक रिॲक्शन (Allergic reactions) जाणवू शकतात.
प्रशासनाची तयारी आणि उपाययोजना
समुद्रात जाण्यावर निर्बंध: सर्वसामान्य नागरिकांनी स्वतः खोल समुद्रात न उतरता बाप्पाच्या मूर्तींचे विसर्जन पालिकेच्या प्रशिक्षित जीवरक्षक (Lifeguards) आणि स्वयंसेवकांमार्फत करण्याचे आवाहन केले जात आहे.
प्रथमोपचार केंद्रे: चौपाट्यांवर तातडीच्या उपचारासाठी डॉक्टरांची पथके, ॲम्ब्युलन्स आणि प्रथमोपचार केंद्र सज्ज ठेवण्यात आली आहेत.
तज्ज्ञ काय सल्ला देतात?
पाण्यात अनवाणी जाऊ नका: विसर्जनासाठी पाण्यात जाणे आवश्यक असल्यास पायात गमबूट किंवा वॉटरप्रूफ पादत्राणे घालावीत.
किनाऱ्यावर दिसल्यास स्पर्श करू नका: मृत किंवा वाळूत अडकलेल्या जेलीफिशमध्येही विषारी गुणधर्म टिकून असतात; त्यामुळे त्यांना चुकूनही हात लावू नये.
दंश झाल्यास काय करावे?: जेलीफिशचा दंश झाल्यास संबंधित भाग गोड्या पाण्याने धुवू नका. तो भाग समुद्राच्या खार्या पाण्यानेच स्वच्छ करावा किंवा व्हिनेगर वापरावे आणि तात्काळ वैद्यकीय मदत घ्यावी.
